Εμπορίας & Τεχνολογίας Αλιευτικών Προϊόντων και Τροφίμων

Εργαστήριο Εμπορίας και Τεχνολογίας Αλιευτικών Προϊόντων και Τροφίμων (ETEXNAT)

Εισαγωγή

Το Εργαστήριο Εμπορίας και Τεχνολογίας Αλιευτικών Προϊόντων και Τροφίμων (ETEXNAT) του Τμήματος Γεωπονίας Ιχθυολογίας και Υδάτινου Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας δραστηριοποιείται από το 2007 και ιδρύθηκε με ΦΕΚ το 2015. Ειδικεύεται σε θέματα όπως η ποιότητα, η ασφάλεια, η συντήρηση και η μεταποίηση, το εμπόριο σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, η διάθεση, η έρευνα αγοράς, η καταναλωτική συμπεριφορά, οι προωθητικές δραστηριότητες και η ανταγωνιστικότητα των αλιευτικών προϊόντων και τροφίμων στην εγχώρια και ξένη αγορά. Το εργαστήριο διαθέτει υψηλή τεχνογνωσία σε όλους τους παραπάνω τομείς, και οι δράσεις του επικεντρώνονται σε πέντε άξονες: 1) Εκπαίδευση (Education), 2) Έρευνα (Research), 3) Καινοτομία και Ανάπτυξη (Innovation Development), 4) Κινητικότητα (Mobility) και 5) Επικοινωνία-Εκπαίδευση παραγωγικής βάσης (Outreach).

Επιμέρους Δράσεις

Οι επιμέρους δράσεις του ΕΤΕΧΝΑΤ είναι η μεταφορά γνώσης σε νέους επιστήμονες (προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές, υποψήφιους διδάκτορες), η απασχόληση μεταδιδακτορικών ερευνητών, η αναζήτηση χρηματοδότησης από εθνικούς ή διεθνείς φορείς για την υλοποίηση επιστημονικής έρευνας, η διάχυση των αποτελεσμάτων της έρευνας, η συνεργασία με ερευνητικούς φορείς της Ελλάδας και του εξωτερικού, η μετακίνηση στα πλαίσια προγραμμάτων για ανταλλαγή επιστημονικής γνώσης, η σύσφιξη των σχέσεων για συνεργασία μεταξύ του ακαδημαϊκού περιβάλλοντος και της παραγωγικής βάσης, η επίλυση προβλημάτων της παραγωγικής βάσης σχετικά με την εμπορία, μεταποίηση, ασφάλεια και ποιότητα των αλιευτικών προϊόντων σε όλα τα στάδια της παραγωγικής αλυσίδας, καθώς και η επικοινωνία-εκπαίδευση της παραγωγικής βάσης (outreach) για την ενίσχυση της παραγωγικότητας και αειφορίας των επιχειρήσεων.

Η υψηλής ποιότητας τεχνογνωσία, η εκπαίδευση στις πιο σύγχρονες τεχνικές –omics (genomics, metagenomics, metabolomics, proteomics) και η εφαρμογή τους στην υδατοκαλλιέργεια, μυδοκαλλιέργεια και στη βιομηχανία τροφίμων-αλιευμάτων, η εξωστρέφεια, η στενή συνεργασία με πρωτοπόρες επιχειρήσεις, η συνεργασία με Ευρωπαικούς Οργανισμούς, όπως η European Food Safety Authority (EFSA), και διεθνείς, όπως ο Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO), η συνεργασία με κορυφαία Πανεπιστήμια της Ευρώπης (University of Turin, Italy, University of Reading, UK, University of Science and Technology Trondheim, Norway, University of Stirling, UK), Η.Π.Α (Seafood Laboratory Oregon State University, OR, USA), και Ασίας (Asian Institute of Technology, Bangkok, Thailand, καθώς και 9 ακόμη πανεπιστήμια από Ταυλάνδη, Βιετνάμ και Ινδονησία), η συμμετοχή σε εθνικά και διεθνή ερευνητικά προγράμματα, η ποιότητα των επιστημονικών δημοσιεύσεων, η αναγνωρισιμότητα του εργαστηρίου σε διεθνές επίπεδο, και ο σύγχρονος εξοπλισμός του ΕΤΕΧΝΑΤ αποτελούν κινητήριο δύναμη για τη διεξαγωγή προπτυχιακών, μεταπτυχιακών και διδακτορικών διατριβών, τη φιλοξενία μεταδιδακτορικών ερευνητών, μελών ΔΕΠ, ερευνητών και φοιτητών μέσω ερευνητικών και εκπαιδευτικών προγραμμάτων, την υλοποίηση νέων ερευνητικών προγραμμάτων και την παροχή συμβουλευτικού έργου σε πρόσωπα και επιχειρήσεις.

Έρευνα και διάχυση στην Παραγωγική Βάση: Research and Outreach

Οι δράσεις του ΕΤΕΧΝΑΤ επεκτείνονται και στη δημιουργία δραστηριοτήτων Επικοινωνίας-Εκπαίδευσης (outreach) μέσω workshops, σεμιναρίων, ομαδικών διαλόγων, κ.α. για την παραγωγική βάση, όπου πραγματοποιείται μεταφορά θεωρητικής και πρακτικής γνώσης του ΕΤΕΧΝΑΤ στους ενδιαφερόμενους φορείς της αλιείας, υδατοκαλλιέργειας, μυδοκαλλιέργειας, βιομηχανίας μεταποίησης αλιευτικών προϊόντων και τροφίμων, διανομείς, κ.α. Η δράση αυτή είναι συνεχής και αφορά τη βελτίωση προϊόντων, τη δημιουργία νέων προϊόντων, και την εφαρμογή των ορθών πρακτικών, διαδικασιών, μεθοδολογιών και τεχνολογιών για την πρόληψη, εντοπισμό και αντιμετώπιση προβλημάτων σχετικά με την ποιότητα και ασφάλεια των τροφίμων από τα πρώτα στάδια της παραγωγικής αλυσίδας έως και τη διάθεση του τελικού προϊόντος, έτσι ώστε η παραγωγική βάση να παράγει και να διαθέτει προϊόντα μέγιστης ποιότητας και ασφάλειας στο εθνικό και διεθνές εμπόριο. Με τον τρόπο αυτό το ΕΤΕΧΝΑΤ συμβάλλει στην ενδυνάμωση της παραγωγής και της φήμης των επιχειρήσεων, τη δημιουργία νέων ευκαιριών για εμπόριο σε ανταγωνιστικές αγορές όπως των Η.Π.Α., την προστασία του περιβάλλοντος μέσω της μείωση των απωλειών τροφής καθώς και την ενίσχυση της ελληνικής οικονομίας σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, συνεισφέροντας σημαντικά στους τρεις πυλώνες της αειφορικής ανάπτυξης, την Οικονομία, το Περιβάλλον και την Κοινωνία, για την εξασφάλιση της επάρκειας των τροφίμων (Food Security) εν όψει της κλιματικής αλλαγής και της εκτιμώμενης αύξησης του πληθυσμού του πλανήτη.

Ερευνητικά ενδιαφέροντα εργαστηρίου

-Μελέτη της τύχης παθογόνων και μικροοργανισμών που προκαλούν αλλοίωση σε νωπά και σε επεξεργασμένα αλιευτικά προϊόντα υπό διάφορες συνθήκες επεξεργασίας και συντήρησης.
-Προσδιορισμός μικροοργανισμών (αλλοιωγόνων, παθογόνων και οφέλιμων) με σύγχρονες μοριακές τεχνικές.
-Διερεύνηση μικροβιακής ποικιλότητας με NGS meta-barcoding.
– Ποιοτική υποβάθμιση, αλλοίωση και εμπορικός χρόνος ζωής.
-Γρήγορος προσδιορισμός ποιότητας και εναπομείνοντα εμπορικού χρόνου ζωής.
-Ανάπτυξη νέων προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας.
-Ανταγωνιστικότητα των αλιευτικών προϊόντων στην Ελληνική και Διεθνή αγορά.
– Καταναλωτική συμπεριφορά.
-Μελέτη βιολογικών και χημικών κινδύνων, προσδιορισμός των πηγών επιμόλυνσης και ιχνηλάτιση τους σε όλο το μήκος της παραγωγικής αλυσίδας των αλιευτικών προϊόντων από παράκτιες θαλάσσιες περιοχές αλλά και από άλλα υδάτινα οικοσυστήματα – Έλεγχος και τρόποι αντιμετώπισης τους.
-Διερεύνηση της δράσης βιοδραστικών ουσιών από θαλάσσιους και χερσαίους οργανισμούς (φυτά, βακτήρια, μύκητες, κ.α.) ως φυσικά αντιμικροβιακά ή αντιοξειδωτικά για χρήση στη βιομηχανία τροφίμων.

Εξοπλισμός

To ΕΤΕΧΝΑΤ διαθέτει την υποδομή για μικροβιολογικές, φυσικοχημικές και μοριακές αναλύσεις όπως φασματοφωτόμετρο μικροπλακών, Σύστημα Υγρής Χρωματογραφίας Υψηλής Πίεσης (HPLC), θερμοκυκλοποιητές, σετ ηλεκτροφόρησης, σύστημα οπτικοποίησης πηκτής με κάμερα, ομογενοποιητής δειγμάτων για εκχύλιση DNA και RNA, φασματοφωτόμετρο nanodrop, μικροφυγόκεντρο, αυτόκαυστο, θάλαμος νηματικής ροής, ομογενοποιητής τύπου stomacher, επωαστικοί και ψυκτικοί θάλαμοι, υδατόλουτρο με θερμοστάτη ακριβείας, pH-μετρο, μετρητής ενεργότητας νερού, αναλυτικοί ζυγοί κ.α.

Προσωπικό ΕΤΕΧΝΑΤ

Μέλη ΔΕΠ

Ιωάννης Σ. Μποζιάρης, Καθηγητής, email: boziaris@uth.gr (Διευθυντής εργαστηρίου)
Κωνσταντίνος Πολύμερος Καθηγητής, email: polikos@uth.gr

Διδάσκοντες ΠΔ 407/80 – Mεταδιδακτορικοί ερευνητές
Δρ Φωτεινή Φ. Παρλαπάνη, email: fwparlap@uth.gr

Eπιστημονικοί Συνεργάτες

Dr Dario Pinello, FAO and NISEA employee, Italy

Υποψήφιοι διδάκτορες

• Φαίδρα Συροπούλου, Επιστήμονας Τροφίμων (BSc, MSc)
• Στέφανος Κακάσης, Ιχθυολόγος – Γεωπόνος (BSc, MSc)
• Γεώργιος Βέρδος, Ιχθυολόγος- Επιστήμονας Τροφίμων (BSc, MSc)
• Σωτήρης Οικονόμου, Ιχθυολόγος (BSc, MSc)
• Jennifer Gee, FAO officer, Fisheries Statistics

Δημοσιεύσεις σε περιοδικά του SCI του προσωπικού του ΕΤΕΧΝΑΤ (ενδεικτικά μετά το 2014)

1. Parlapani F.F., Syropoulou F., Tsiartsafis A., Ekonomou S., Madesis P., Exadactylos A., Boziaris I.S. (2020). HRM analysis as a tool to facilitate identification of bacteria from mussels during storage at 4°C, Food Microbiology 85, 103304.
2. Parlapani F.F., Anagnostopoulos D.A., Koromilas S., Kios K., Michailidou S., Pasentsis K., Psomopoulos F., Argiriou A., Haroutounian S.A., Boziaris I.S. (2019) Bacterial communities and potential spoilage markers of whole Blue Crab (Callinectes sapidus) stored under commercial simulated conditions. Food Microbiology 82, 325-333.
3. Parlapani F.F., Boziaris I.S, Meziti A., Michailidou S., Haroutounian SA, Argiriou A., Karapanagiotidis IT. (2019) Microbiological status based on 454-pyrosequencing and volatilome analysis of gilthead seabream (Sparus aurata) fed on diets with hydrolyzed feather meal and poultry by-product meal as fishmeal replacers. Eur. Food Res. Technol. https://doi.org/10.1007/s00217-.
4. Parlapani F.F., Kyritsi M., Sakka M., Chatzinikolaou K., Donos S., Boziaris I.S., Hadjichristodoulou C., C.G. Athanassiou (2019). Matrix-assisted laser desorption ionization–time of light mass spectrometry reveals Enterococcus and Enterobacter spp. in major insect species involved in food security with resistance to common antibiotics. Journal of Pest Science https://doi.org/10.1007/s10340-019-01125-5.
5. Pinello, D., Gee, J., Accadia, P., Sabatella, E. C., Vitale, S., Polymeros, K., & Fiorentino, F. (2018). Efficiency of shallow-and deep-water trawlinin the mediterranean and its implications for discard reduction. [Comparación de la eficiencia de las flotas de arrastre costera y de profundidad en el mediterráneo y sus implicaciones para la reducción de los descartes] Scientia Marina, 82(S1), 97-106.
6. Parlapani F.F., Michailidou S. Pasentsis K., Argiriou A., Krey, G., Ι. S. Boziaris (2018). A meta-barcoding approach to assess and compare the storage temperature-dependent bacterial diversity of gilt-head sea bream (Sparus aurata) originating from fish farms from two geographically distinct areas of Greece. International Journal of Food Microbiology 278, 36-43.
7. Verdos G., Makrigiannis A., Tsigaras E., Boziaris I.S. (2018). Survival of food-borne bacterial pathogens in traditional Mediterranean anchovy products. Journal of Food Safety, 1-7.
8. Parlapani F.F., S. Michailidou, D.A. Anagnostopoulos, A.K. Sakellariou, K. Pasentsis, F. Psomopoulos, A. Argiriou, S.A. Haroutounian, I.S. Boziaris (2018). Microbial spoilage investigation of thawed common cuttlefish (Sepia officinalis) stored at 2 °C using next generation sequencing and volatilome analysis. Food Microbiology 76, 518–525.
9. Papaioannou E., Giaouris E.D., Berillis P., Boziaris I.S. (2018) Dynamics of biofilm formation by Listeria monocytogenes on stainless steel under mono-species and mixed-culture simulated fish processing conditions and chemical disinfection challenges. International Journal of Food Microbiology. 267, 9–19.
10. Pinello, D., Gee, J., & Polymeros, K. (2018). An unconventional approach to estimating crew remuneration in fisheries. Marine Policy, 87, 226-233.
11. Parlapani F.F., Malouchos A., Haroutounian S.A., Boziaris I.S. (2017). Microbial and non-microbial origin volatile organic compounds produced on model fish substrate inoculated or not with gilt-head sea bream spoilage bacteria. LWT – Food Science and Technology 78, 54-62
12. Gee, J., Pinello, D., & Polymeros, K. (2017). Drivers of labor-related indicators across diverse mediterranean fisheries. Sustainability (Switzerland), 9(11) doi:10.3390/su9112000
13. Parlapani F.F., Boziaris I.S. (2016). Monitoring of spoilage status and determination of microbial communities based on 16S rRNA gene sequence analysis of whole sea bream stored at various temperatures. LWT – Food Science and Technology 66, 553–559.
14. Pinello, D., Liontakis, A., Sintori, A., Tzouramani, I., & Polymeros, K. (2016). Assessing the efficiency of small-scale and bottom trawler vessels in greece. Sustainability (Switzerland), 8(7) doi:10.3390/su8070681
15. Parlapani F.F., Haroutounian S.A., Nychas G-J.E., Boziaris I.S. (2015). Microbiological spoilage and volatiles production of gutted European sea bass stored under air and commercial modified atmosphere package at 2oC. Food Microbiology 50, 44-53.
16. Parlapani F.F., Kormas K. Ar., Boziaris I.S. (2015). Microbiological changes, shelf life and identification of initial and spoilage microbiota of sea bream fillets stored under various conditions using 16S rRNA gene analysis. Journal of the Science of Food and Agriculture 95, 2386–2394.
17. Polymeros, K., Kaimakoudi, M., Schinaraki, A., and Ch., Batzios, (2015). »Analysing consumers’ perceived differences in wild and farmed fish». British Food Journal, 117:3, 1007-1016.
18. Parlapani F.F., Verdos G.I., Haroutounian S.A., Boziaris I.S. (2015). The dynamics of Pseudomonas and volatilome during the spoilage of gutted sea bream stored at 2°C. Food Control 55, 257-265.
19. Parlapani F.F., Neofitou C., I.S. Boziaris (2014). Microbiological quality of raw and processed wild and cultured edible snails. Journal of the Science of Food and Agriculture 94, 768-772.
20. Parlapani F.F., Malouchos A., Haroutounian S.A., Boziaris I.S. (2014). Microbiological spoilage and investigation of volatile profile during storage of sea bream fillets under various conditions. International Journal of Food Microbiology 189, 153–163.

Έργα του ΕΤΕΧΝΑΤ ως συντονιστής, επιστημονικός υπεύθυνος ή εταίρος:

2019- ‘Μικροβιακή αλλοίωση και προσδιορισμός ποιότητας του κρανιού (Argyrosomus regius) κατά την συντήρησή τους υπό ψύξη με σύγχρονες μοριακές και αναλυτικές μεθόδους’, -ΕΔΒΜ, Β’ κύκλος. Επιστημονικός Υπεύθ (Ακαδημαικός Σύμβουλος). Ι.Σ. Μποζιάρης.
2019- ‘Ελαφρώς μεταποιημένα προιόντα προστιθέμενης αξίας από λαβράκι (valueSeabass)’ – Ειδική Δράση Υδατοκαλλιέργεια. Συντονιστής/Επιστημονικός Υπεύθ. Ι.Σ. Μποζιάρης.
2018- ‘Γρήγορος προσδιορισμός ποιότητας ιχθύων. (ReFFRAME)’ ΕΠΑλΘ-Υδατοκαλλιέργεια. Σντονιστής/Επιστημονικός Υπεύθ. Ι.Σ. Μποζιάρης.
2018- Εταίρος, ως επικεφαλής πακέτου εργασίας (Ι.Σ. Μποζιάρης) στο έργο: ‘Καρδιοπροστατευτικές ιδιότητες τσιπούρας εκτρεφόμενης με κλάσμα πολικών λιποειδών απομονωμένων από παραπροϊόντα ελαιουργίας (ELAIOTSIPOURA)’Ερευνώ-καινοτομώ-δημιουργώ, Α’ κύκλος. Συντονιστής, Αντωνοπούλου Σ., Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
2017- Εταίρος ως επικεφαλής πακέτου εργασίας στο έργο: “Curriculum Development for Sustainable Seafood and Nutrition Security / SSNS” Erasmus+ CBHE ref. number 585924-EPP-1-2017-1-TH-EPPKA2-CBHE-JP.
2016- Εταίρος στο έργο (Ι.Σ. Μποζιάρης): Specific Agreement No 2 “Risk characterization of ciguatera food poisoning in Europe”, of “Determination of the incidence and epidemiological characteristics of ciguatera cases in Europe” European Food Safety Authority.
2016-2017 Ποιότητα και ασφάλεια μεταποιημένων προιόντων με βάση το λαβράκι (Ιχθυοτροφεία Κεφαλονιάς Α.Ε.). Επιστημονικός Υπεύθ. Ι.Σ. Μποζιάρης
2015-2016 Ανάπτυξη νέων προιόντων τσιπούρας και λαβρακίου (Ιχθυοτροφεία Κεφαλονιάς Α.Ε.) Επιστημονικός Υπεύθ. Ι.Σ. Μποζιάρης
2013-2016 Εταίρος ως επικεφαλής πακέτου εργασίας (Ι.Σ. Μποζιάρης) στο έργο ‘Χρησιμοποίηση των Μεταποιημένων Ζωικών Πρωτεϊνών στις ιχθυοτροφές της τσιπούρας (Sparus aurata)’. ‘ Ε.Π.ΑΛ. 2007-2013, Επιστημονικός υπεύθυνος Ι. Καραπαναγιωτίδης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.
2010-2013 ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΙΙ. ‘Ειδικοί Αλλοιωγόνοι Μικροοργανισμοί και η επίδρασή τους στην ποιότητα και στην τύχη παθογόνων μικροοργανισμών στα αλιευτικά προϊόντα’. Επιστημονικός Υπεύθ. Ι.Σ. Μποζιάρης
2012 ‘Μελέτη αλλοίωσης και εμπορικού χρόνου ζωής απεντερωμένης και συσκευασμένης τσιπούρας και λαβρακιού κατά την συντήρησή τους στους 2οC (Ιχθυοτροφεία Κεφαλονιάς Α.Ε.) Επιστημονικός Υπεύθ. Ι.Σ. Μποζιάρης
2011 Μελέτη αλλοίωσης και εμπορικού χρόνου ζωής αλιευτικών προϊόντων σε προστατευτική συσκευασία (ΔΙΑΣ Υδατοκαλλιέργειες ΑΕ) Επιστημονικός Υπεύθ. Ι.Σ. Μποζιάρης
2010 Μελέτη αλλοίωσης και εμπορικού χρόνου ζωής τσιπούρας και λαβρακίου κατά την συντηρησή τους σε πάγο (ΔΙΑΣ Υδατοκαλλιέργειες ΑΕ) Επιστημονικός Υπεύθ. Ι.Σ. Μποζιάρης